Mali Tablolar Üzerinde Yapılan Hileler Nelerdir?

Mali tabloları önemli derecede yanlış etkileyecek, yönetimin yaptığı kasıtlı ya da dikkatsiz düzenlemeler, mali tablolar üzerinde yapılan hileli düzenlemelerdir.

Sahte mali tablolar çoğunlukla, gelir ve varlıkların olduğundan fazla gösterilmesi veya harcama ve yükümlülüklerin olduğundan az gösterilmesi şeklinde olmaktadır.

İşletmeyi olduğundan iyi ya da olduğundan kötü gösterecek hileli finansal tablo düzenlemelerinin nedenleri aşağıdaki gibi sıralanabilir 

1- Şirket hisselerinin pazar değerini yükseltme isteği : Böylece yatırımcı beklentileri tatmin edilir, var olan finansal sorunlarla uğraşma ertelenir ya da tazminat ve terfi gibi kişisel kazanç elde edilir.

2- İşletmenin pazar değerinde ya da satışlarda ani düşüş isteği : Gerçekçi olmayan bütçe isteği ya da kısa vadeli ekonomik performans hedefleri.

3- İç kontrol sisteminin ve iç kontrol elemanlarının zayıflığı, karışık kayıtlar ya da muhasebe tahminleri, dikkatsiz yönetim kurulu.

Mali tablo hileleri (hileli finansal raporlama), hırsızlık ve zimmete para geçirme gibi değildir, ama bu tür hileler, hırsızlık ve zimmete para geçirmeyi gizlemek için de kullanılabilir.

Mali tablo hileleri, yatırımcıların veya işletme ilgililerinin karar ve düşüncelerini etkileyecek veya değiştirecek nitelikte, muhasebe verilerinin ya da önemli iş ve işlemlerin kasıtlı ve bilinçli olarak yanlış açıklanması veya hiç açıklanmamasıdır. Buna göre mali tablolar üzerinde yapılan hileli işlemler aşağıdaki gibi sıralanabilir.

Karın yüksek gösterilmesi için gelir ve gider rakamları ile değiştirilmesi: Belirli dönemlerde karı yüksek göstermek için ve genellikle genel kabul görmüş muhasebe standartları zorlanarak yapılan işlemlerdir. Örneğin, satış  işlemi kesinleşmeden alınan siparişlerin teslim edilmiş gibi gelir kaydedilmesi, yapılan iadelerin gelir kaydedilmesi, konsinye satışların, proforma   faturaların  ve  alınan  avansların  gelir  kaydedilmesi  yoluyla gelirlerin artırılması ve aynı dönemde gelir olarak kaydedilen faaliyetlere ait harcama  ve  giderlerin  sonraki  dönemlere  aktarılması  yoluyla  karlılığın artırılması suretiyle gerçekleştirilebilir.

Gelir ve karların yıllar itibariyle istikrarlı olduğu izleniminin yaratılması. İşletmede karlılığın yıllar itibariyle istikrarlı bir seyir izlediği, dolayısıyla işletmenin karlılığına ilişkin risk bulunmadığına dair işletme ilgilileri üzerinde olumlu izlenim yaratılarak onların yanıltılması suretiyle gerçekleştirilir.

Amortismanlar ve karşılıklar gibi çeşitli muhasebe uygulamalarının yıllar itibariyle farklı     uygulanması, faaliyetlerle ilgili kararların değiştirilmesi vb. şeklinde uygulanabilir.

Bir kerelik kazanç operasyonları ile geliri arttırmak. Örneğin, düşük değerlenmiş bir varlığı yüksek bir değerle satmak. Gereksiz bir biçimde borçları erken ödeyerek ıskonto geliri sağlamak.

Cari dönem gelir ve giderleri ile oynamak. Cari döneme ait gelir ve giderlerin, faaliyet döneminde mali tablolarla ilgili istenen sonucun elde edilebilmesi (kar ya da zarar oluşması) için dönem gelir ve gider hesaplarından çıkarılarak, sonraki dönemlere aktarılması suretiyle gerçekleştirilebilir.

Faaliyet gelir ve giderleri ile olağanüstü gelir ve giderlerinin yer değiştirilmesi. Faaliyet döneminde işletme ilgililerinin işletme ile ilgilendikleri alana göre elde edilen gelirler ile yapılan harcamaların, faaliyet gelir ve giderleri ile olağanüstü gelir ve giderleri arasında gösterilmesi suretiyle gerçekleştirilebilir.

Bilanço varlık ve kaynaklarının vadelerinin yer değiştirilmesi. Bilançonun kısa vadeli varlık ve kaynak, uzun vadeli varlık ve kaynak, dönen  varlıklar  ve  kısa  vadeli  yabancı  kaynaklar  oranları  gibi  temel oranların  iyi  olduğu,  dolayısıyla işletmede  her  şeyin  yolunda  olduğu izleniminin verilmesi için varlık ve kaynaklara ait kısa ve uzun vadelerin yer değiştirilmesi suretiyle gerçekleştirilebilir.

İşletme varlık  ve kaynaklarının gerçekten  farklı gösterilmesi. İşletmeye ait varlıkların ve kaynakların gerçekte olduğundan az veya fazla gösterilmesi şeklinde gerçekleştirilir. Faaliyet dönemi ve mali tablolarla ilgili olması  istenen amaç için işletmede var olmayan varlık ve kaynaklar veya borçlar varmış gibi veya gerçekte olduğundan fazlaymış gibi gösterilmek suretiyle gerçekleştirilebilir.